Trzecia i ostatnia część o moich “nie pasujących” zachowaniach w szkole.
Inne moje dziwne zachowania
Stimowanie było główną ale nie jedyną kategorią moich dziwnych zachowań.
Leżenie na ławce
Sporą częścią moich dziwnych zachowań było to co robiłem na przerwach aby unikać kontaktu z innymi, zwłaszcza w sytuacjach kiedy już byłem przebodźcowany. Oprócz dość standardowych metod “ucieczki” – czyli biblioteka i ogólne trzymanie się na uboczu, w ogólniaku miałem jeszcze jeden sposób na uniknięcie kontaktów z innymi. Siadałem normalnie na krześle, po czym kładłem się tułowiem na ławce (często na plecaku) i udawałem że drzemię.
Z jednej strony było to dobre, bo mnie nikt nie zagadywał i nie zaczepiał (w podstawówce nie byłoby to możliwe, od razu by się znalazł ktoś kto by próbował zrobić jakiś “dowcip”), z drugiej strony – innym osobom takie położenie się ”zdarzało się” bardzo rzadko, kiedy byli naprawdę zmęczeni, a ja to robiłem to prawie codziennie – co zapewne potęgowało mój obraz jako “dziwaka”.
Oglądanie rzeczy przez okno
Pisałem parę wpisów temu, we wpisie o innych problemach sensorycznych o “hipnotyzującym oknie”. Samo wpatrywanie się w okno to jedno, ale jest jeszcze drugie dno tej sprawy.
Jakoś zawsze mnie fascynowało nakładanie się wzoru z firanki na obrazy widziane przez okno. Często zauważam takie nieistotne zależności, że jak ustawię głowę w pewnej pozycji, to widzę np. powtarzający się fragment wzoru na firance nakładający się na dwa czubki drzew. Lub dopasuję element wzoru do kształtu budynku widzianego przez okno. Lub np. jakiś motyw roślinny we wzorze pasuje idealnie kształtem i rozmiarem do okna sąsiedniego budynku. Takie zupełnie nieistotne detale, które dostrzegam zupełnie odruchowo – i przeważnie zaczynam wtedy szukać następnych.
No i zaczyna się zmienianie pozycji i wyginanie głowy żeby zobaczyć ten sam wzór na tle innych elementów widoku. Siedzę i szukam wzrokiem kolejnych dopasowań, jednocześnie dalej kontynuując rozmowę lub skupiając się na lekcji.
Dłuuugo mi zajęło zrozumienie dlaczego ludzie się mnie o to czepiają. Przecież uważam na lekcji. Przecież uczestniczę w rozmowie, przecież odpowiadam jak ktoś do mnie mówi. O co im chodzi?
Dzisiaj domyślam się że jak to robię (bo zdarza mi się to do dnia dzisiejszego, jest to dość automatyczne działanie), to muszę wyglądać jak ktoś kto się do tego stopnia nudzi i nie jest zainteresowany rozmową, że zaczyna się bardzo rozglądać po okolicy. JA wiem że to nieprawda, ale inni niekoniecznie.
Ustawianie książek pionowo
To było kolejne moje “dziwactwo” w szkole. W moich oczach uzasadnione, w oczach innych nie. Problem jest powiązany z moją zaburzoną motoryką, a konkretnie z problemami z pisaniem które miałem w podstawówce.
Nigdy nie umiałem i dalej nie umiem ładnie pisać. We wczesnej podstawówce bazgrałem do tego stopnia że zdarzały się momenty kiedy sam nie byłem w stanie przeczytać własnego pisma.1
Co jest istotne, to że jeśli miałem napisać coś wyraźnie, musiałem do tego użyć obu rąk – lewą ręką musiałem mocno stabilizować zeszyt lub kartkę na której pisałem, bo inaczej poruszałem całym zeszytem zamiast samym długopisem (źle regulowałem docisk długopisu, za mocno go dociskałem do zeszytu).
W czasach kiedy byłem w pierwszej połowie podstawówki podręczniki wypożyczało się na dany rok szkolny z biblioteki szkolnej i oddawało się na koniec roku, rozliczając się z ich stanu. Więc nie można było “rozłamywać” grzbietu książki, żeby zostawała otwarta na danej stronie. Stanowiło to dla mnie bardzo duży problem zawsze kiedy nauczyciel kazał coś przepisać z książki do zeszytu. Brakowało mi rąk, bo potrzebowałem jedną ręką pisać, drugą trzymać zeszyt – i brakowało trzeciej do trzymania książki w tym samym czasie.
Z tego co obserwowałem to inni sobie radzili trzymając książkę lewą ręką, a zeszyt wystarczało im przycisnąć lekko lewym łokciem, ale mi się to nie sprawdzało. Musiałem mocno trzymać zeszyt lewą ręką. Więc wymyśliłem sobie swoje własne rozwiązanie – otwierałem książkę, stawiałem ją pionowo, blokowałem piórnikiem żeby się nie zamknęła (miałem sztywny prostokątny piórnik), piórnik blokowałem zeszytem – i mi to działało – przeważnie.
Czasami zdarzało się że książka i tak mi się wymknęła spod kontroli i z głośnym plaskiem upadała na ławkę. Oczywiście nauczyciele nie byli zachwyceni tym że “znowu zakłócam spokój na lekcji”. A jak rówieśnicy podłapali że nauczyciele się na mnie irytują z tego powodu, to “życzliwie” pomagali książce upaść, rzucając w nią kulką papieru albo gumką do ołówka.
Autyzm
Na zakończenie tego tematu chciałem zwrócić uwagę na dwa kluczowe tematy dotyczące autyzmu które sądzę że są dobrze zilustrowane tymi przykładami.
Pierwszy przypadek to chodzi mi tu o jeden bardzo istotny aspekt autyzmu. Dla autystyka nie jest “naturalne” zastanawianie się “co w danej sytuacji pomyślą o mnie inni”. A konkretniej, dopóki nie natkniemy się na jakiś sygnał, który nam “wprost” wskaże że to co robimy jest źle odbierane, to w ogóle się nad tym nie zastanawiamy.
Dużo częściej zdarza nam się doszukiwać przyczyn tego że środowisko nas odrzuca w tym co mówimy niż w tym co robimy. Wielu autystyków próbuje się doszukać przyczyn konfliktów z ludźmi w tym co powiedzieli, co mogło być źle odebrane itp. A czasami mam wrażenie że już na samym początku rozmowy sytuacja jest “spalona” przez jakieś nasze “dziwne” zachowanie – niezależnie od tego co faktycznie się powie w danej rozmowie. Nic dziwnego że potem nie umiemy dopasować żadnej przyczyny, żadnej konsekwentnej reguły co można mówić a co nie.
Drugi temat który myślę że tu też ładnie wynika z tych przykładów – to że społeczeństwo ma swoje “niepisane reguły” (np. ta z wąchaniem), i piętnuje zachowania osób które tych reguł nie przestrzegają. Dla autystyka, który nie zna tych reguł (bo praktycznie nikt nigdy nie mówi o nich wprost…) – wygląda to tak, jakby ludzie czepiali się każdego, kto robi coś odbiegającego od przyjętych „reguł”.
I jak tu funkcjonować, nie mając tego intuicyjnego zrozumienia reguł społecznych? “Na czuja”, metodą prób i błędów…
- Dzisiaj, po dopasowaniu różnych elementów układanki, umiem powiedzieć “zaburzona motoryka”, ale w szkole słyszałem tylko że “jestem leniwy i nie chce mi się ćwiczyć pisania”. Mimo że na polecenie rodziców przez długi czas przepisywałem codziennie jedną stronę “Przygód dobrego wojaka Szwejka”. ↩︎
